అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 044
॥ శ్రీః ॥
3.44. అధ్యాయః 044
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
ఉర్వశ్యామర్జునస్య దృష్టివిశేషేణ తస్య తస్యామనురాగోత్ప్రేక్షిణా శక్రేణ చిత్రసేనద్వారా తస్యాస్తంప్రతి యాపనం ॥ 1 ॥ తథా స్వప్రార్థనాం వ్యర్థీకృతవతే పార్థాయ క్లీబో భవేతి శాపదానం ॥ 2 ॥ శక్రేణ తచ్ఛాపస్ భావ్యజ్ఞాతవాసమత్రోపయోగితయా రపర్యవసానం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text
3-44-0(17511)
వైసంపాయన ఉవాచ। 3-44-0x(1888)
కదాచిత్స హి దేవేంద్రశ్చిత్రసేనం రహోఽబ్రవీత్।
పార్థస్య చక్షురుర్వశ్యాం సక్తం విజ్ఞాయ వాసవః ॥ 3-44-1(17512)
గంధర్వరాజ గచ్ఛాద్య ప్రహితోఽప్సరసాంవరాం।
ఉర్వశీం పురుషవ్యాఘ్రం సోపాతిష్ఠతు ఫల్గునం ॥ 3-44-2(17513)
యథా న తామభిసృతాం విద్యాదస్మన్నియోగతః।
తథా త్వయా విధాతవ్యం స్త్రీసంసర్గవిశారద ॥ 3-44-3(17514)
ఏవముక్తస్తథేత్యుక్త్వా సోఽనుజ్ఞాం ప్రాప్య వాసవాత్।
గంధర్వరాజోఽప్సరసమభ్యగాదుర్వశీం వరాం ॥ 3-44-4(17515)
తాం దృష్ట్వా విదితో హృష్టః స్వాగతేనార్చితస్తయా।
సుఖాసీనః సుఖాసీనాం స్మితపూర్వం వచోఽబ్రవీత్ ॥ 3-44-5(17516)
విదితం తేఽస్తు సుశ్రోణి ప్రేషితోఽహమిహాగతః।
త్రిదివస్యైకరాజేన త్వత్ప్రసాదాభినందినా ॥ 3-44-6(17517)
యః స దేవమనుష్యేషు ప్రఖ్యాతః సహజైర్గుణైః।
శ్రియా శీలేన రూపేణ శ్రుతేన చ బలేన చ।
ప్రఖ్యాతః శౌర్యవీర్యాభ్యాం ప్రపన్నః ప్రతిభానవాన్ ॥ 3-44-7(17518)
తేజస్వీ సౌంయీలశ్చ క్షమావాంజితమత్సరః।
సాంగోపనిషదాన్వేదాంశ్చతురాఖ్యానపంచమాన్ ॥ 3-44-8(17519)
యోఽధీతే గురుశుశ్రూషాం మేధాం చాష్టగుణాశ్రయాం।
బ్రహ్మచర్యేణ దాక్ష్యేణ ప్రసవైర్వయసాఽపి చ ॥ 3-44-9(17520)
ఏకో వై రక్షితా చైవ త్రిదివం మఘవానివ।
అకత్థనో మానయితా స్థూలలక్ష్యః ప్రియంవదః ॥ 3-44-10(17521)
సుహృదశ్చాన్నపానేన వివిధేనాభివర్షతి।
సత్యవాగూర్జితో వక్తా రూపవాననహంకృతః ॥ 3-44-11(17522)
భక్తానుకంపీ కాంతశ్చ ప్రియశ్చ స్థిరసంగరః।
ప్రార్థనీయైర్గుణగణైర్మహేంద్రవరుణోపమః ॥ 3-44-12(17523)
విదితస్తేఽర్జునో వీరః స స్వర్గఫలమాప్తవాన్।
తవ శక్రాభ్యనుజ్ఞాతః పాదావద్యప్రపద్యతాం। 3-44-13(17524)
ఏవముక్తా స్మితం కృత్వా స్వాత్మానం బహుమాన్య చ।
ప్రత్యువాచోర్వశీ ప్రీతా చిత్రసేనమనిందితా ॥ 3-44-14(17525)
యత్త్వస్య కథితః సత్యో గుణోద్దేశస్త్వయాఽనఘ।
తం శ్రుత్వాఽన్యం ప్రియం నారీ వృణుయాత్కిమతోఽర్జునం ॥ 3-44-15(17526)
తస్య చాహం గుణౌఘేన ఫల్గునే జాతమన్మథా।
గచ్ఛత్వం హి యాథాకామమాగమిష్యాంయహం సుఖం ॥ 3-44-16(17527)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-44-17x(1889)
తతో విసృజ్యగంధర్వం కృతకృత్యా శుచిస్మితా।
ఉర్వశీ చాకరోత్స్నానం పార్థప్రార్థనలాలసా ॥ 3-44-17(17528)
స్నానాలంకారనేపథ్యైర్గంధమాల్యైశ్చ శౌభనైః।
ధనంజయస్య రూపేణ శరైర్మన్మథచోదితైః ॥ 3-44-18(17529)
అతివిద్ధేన మనసా మన్మథేన ప్రదీపితా।
దివ్యాస్తరణసంస్తీర్ణే విస్తీర్ణే శయనోత్తమే ॥ 3-44-19(17530)
చిత్తసంకల్పభావేన సుచిత్తాఽనన్యమానసా।
మనోరథేన సంప్రాప్తం రమయంతీవ ఫల్గునం ॥ 3-44-20(17531)
నిశాంయ చంద్రోదయనం విగాఢే రజనీముఖే।
ప్రస్థితా సా పృథుశ్రోణీ పార్థస్య భవనం మహత్ ॥ 3-44-21(17532)
మృదుకుంచితదీర్ఘేణ కుసుమోత్తమధారిణా।
కేశపాశేన లలనా గచ్ఛమానా వ్యరాజత ॥ 3-44-22(17533)
భ్రూక్షేపాలాపమాధుర్యైః కాంత్యా సౌంయతయాఽపి చ।
శశినం వక్రచంద్రేణ సాఽఽహ్వయంతీవ గచ్ఛతీ ॥ 3-44-23(17534)
దివ్యాంగరాగౌ సుముఖౌ దివ్యచందనరూషితౌ।
గచ్ఛంత్యా హారరుచిరౌ స్తనౌ తస్యా వవల్గతుః ॥ 3-44-24(17535)
స్తనోద్వహనసంక్షోభాత్తాంయమానా పదేపదే।
త్రివలీదామచిత్రేణ మధ్యేనాతీవ శేభినా ॥ 3-44-25(17536)
రథకూబరవిస్తీర్ణం నితంబోన్నతపీవరం।
మన్మథాయతనం శుభ్రం రశనాదామభూషితం ॥ 3-44-26(17537)
ఋషీణామపి దివ్యానాం మనోవ్యాఘాతకారణం।
సూక్ష్మవస్త్రధరం భాతి జఘనం నిరవద్యవత్ ॥ 3-44-27(17538)
గూడగుల్ఫధరౌ పాదౌ తాంరాయతతలాంగులీ।
కూర్మపృష్ఠోంతౌ చాస్యాః శోభేతే కింకిణీకిణౌ ॥ 3-44-28(17539)
శీధుపానేన చాల్పేన తుష్టా చ మదనేన చ।
విలాసితైశ్చ వివిధైః ప్రేక్షణీయతరాఽభవత్ ॥ 3-44-29(17540)
సిద్ధచారణగంధర్వైః సాధ్యైర్యాతి విలాసినీ।
బబ్వాశ్చర్యేఽపి వై స్వర్గే దర్శనీయతమాకృతిః ॥ 3-44-30(17541)
సుమూక్ష్మేణోత్తరీయేణ మేఘవర్ణేన రాజతా।
తన్వభ్రప్రావృతా వ్యోంని చంద్రలేఖేన గచ్ఛతి ॥ 3-44-31(17542)
తతః ప్రాప్తాతిదుష్ప్రాపా మనసాఽపి వికర్మభిః।
భవనం పాండుపుత్రస్య ఫల్గునస్య శుచిస్మితా ॥ 3-44-32(17543)
తత్ర ద్వారమనుప్రాప్తా ద్వారస్థైశ్చ నివేదితా।
అర్జునస్య నరశ్రేష్ఠ ఉర్వశీ శుభలోచనా ॥ 3-44-33(17544)
ఉపాతిష్ఠత తద్వేశ్మ నిర్మలం సుమనోహరం।
స శంకితమనా రాజన్ప్రత్యగచ్ఛత తాం నిశి ॥ 3-44-34(17545)
దృష్ట్వైవ చోర్వశీం పార్థో లజ్జాసంవృలోచనః।
తదాఽభివాదనం కృత్వా గురుపూజాం ప్రయుక్తవాన్ ॥ 3-44-35(17546)
అర్జున ఉవాచ। 3-44-36x(1890)
అభివాదయే త్వాం శిరసా ప్రవరాప్సరసాంవరే।
కిం చాగమనకృత్యం తే బ్రూహి సర్వం యథాతథం।
కిమాజ్ఞాపయసే దేవి ప్రేష్యస్తేఽహముపస్థితః ॥ 3-44-36(17547)
అకామం ఫల్గునం జ్ఞాత్వా ఇంగితజ్ఞా తదోర్వశీ।
గంధర్వవచనం సర్వం శ్రావయామాస ఫల్గునం ॥ 3-44-37(17548)
ఉర్వశ్యువాచ। 3-44-38x(1891)
యథా మే చిత్రసేనేన కథితం మనుజోత్తమ।
నత్తేఽహం సంప్రవక్ష్యామి యథా చాహమిహాగతా ॥ 3-44-38(17549)
ఉపస్తానే మహేంద్రస్ వర్తమానే మనోరమే।
తవాగమనతుష్ట్యా చ స్వర్గస్య పరమోత్సవే ॥ 3-44-39(17550)
రుద్రాణాం చైవ సాన్నిధ్యమాదిత్యానాం చ సర్వశః।
సమాగమేఽశ్వినోశ్చైవ వసూనాం చ నరోత్తమ ॥ 3-44-40(17551)
మహర్షీణాం చ సంఘేషు రాజర్షిప్రవరేషు చ।
సిద్ధచారణయక్షేషు మహోరగగణేషు చ ॥ 3-44-41(17552)
ఉపవిష్టేషు సర్వేషు స్థానమానప్రభావతః।
ఋద్ధ్యా ప్రజ్వలమానేషు అగ్నిసోమార్కవర్ష్మసు ॥ 3-44-42(17553)
వీణాసు వాద్యమానాసు గంధర్వైః శక్రనందన।
దివ్యే మనోరమే గీతే ప్రవృత్తే పృథులోచన ॥ 3-44-43(17554)
సర్వాప్సరఃసు ముఖ్యాసు ప్రనృత్తాసు కురూద్వహ।
త్వం కిలానిమిషః పార్థ మామేకాం తత్ర దృష్టవాన్ ॥ 3-44-44(17555)
తత్ర చావభృథే తస్మిన్నుపస్థానే దివౌకసాం।
తవ పిత్రాఽభ్యనుజ్ఞాతా గతాః స్వనిలయాన్సురాః ॥ 3-44-45(17556)
తథైవాప్సరసః సర్వావిశిష్టాః స్వగృహం గతాః।
అపి చాన్యాశ్చ శత్రుఘ్న తవ పిత్రా విసర్జితాః ॥ 3-44-46(17557)
తతః శక్రేణ సందిష్టశ్చిత్రసేనో మమాంతికం।
ప్రాప్తః కమలపత్రాక్ష స చ మామబ్రవీత్స్వయం ॥ 3-44-47(17558)
త్వత్కృతేఽహం సురేశేన ప్రేషితో వరవర్ణిని।
ప్రియం కురు మహేంద్రస్య మమ చైవాత్మనశ్చ హ ॥ 3-44-48(17559)
శక్రతుల్యం రణే శూరం రూపౌదార్యగుణాన్వితం।
పార్థం ప్రార్థయ సుశ్రోణి త్వమిత్యేవం తదాఽబ్రవీత్ ॥ 3-44-49(17560)
తతోఽహం సమనుజ్ఞాతా తేన పిత్రా చ తేఽనఘ।
తవాంతికమనుప్రాప్తా శుశ్రూషితుమరిందమ ॥ 3-44-50(17561)
న కేవలం హి చక్రేణ ప్రేషితా చాహమాగతా।
చిరాభిలషితో వీర మమాప్యేష మనోరథః ॥ 3-44-51(17562)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-44-52x(1892)
తాం తథా బ్రువతీం శ్రుత్వా భృశం లజ్జాన్వితోఽర్జునః।
ఉవాచ కర్ణౌ హస్తాభ్యాం పిధాయ త్రిదశోపమః ॥ 3-44-52(17563)
దుఃశ్రుతం మేఽస్తు సుభగే యన్మాం వదసి భామిని।
గురుదారైః సమానా మే నిశ్చయేన వరాననే ॥ 3-44-53(17564)
[యథా కుంతీమహాభాగా యథేన్రాణీ శచీ మమ।
తథా త్వమపి కల్యాణీనాత్ర కార్యా విచారణా] 3-44-54(17565)
యచ్చేక్షితాఽసి విస్పష్టం విశేషేణ మయా శుభే।
తచ్చ మే కారణం సర్వం శృణు సత్యేన సుస్మితే ॥ 3-44-55(17566)
ఇయం పౌరవవంశస్ జననీ సుదతీతి హ।
త్వామహం దృష్టవాంస్తత్ర విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః ॥ 3-44-56(17567)
న మామర్హసి కల్యాణి అన్యథా ధ్యాత్రమప్సరః।
గురోర్గరుతరా మే త్వం మమ త్వం వంశవర్ధినీ ॥ 3-44-57(17568)
ఉర్వశ్యువాచ। 3-44-58x(1893)
అనావృతాశ్చ సర్వాః స్మ దేవరాజాభినందన।
గురుస్థానే న మాం వీర నియోక్తుం త్వమిహార్హసి ॥ 3-44-58(17569)
పితరః సోదరాః పుత్రా నప్తారో వా త్విహాగతాః।
తపసా రమయంత్యస్మాన్న చ తేషాం వ్యతిక్రమః ॥ 3-44-59(17570)
తత్ప్రసీద న మామార్తాం విసర్జయితుమర్హసి।
హృచ్ఛయేన చ సంతప్తాం భక్తాం చ భజ మానద ॥ 3-44-60(17571)
అర్జున ఉవాచ। 3-44-61x(1894)
శృణు సత్యంవరారోహే యత్త్వాం వక్ష్యాంయనిందితే।
శృణ్వంతు మే దిశశ్చైవ విదిశశ్చ సదేవతాః ॥ 3-44-61(17572)
యథా కుంతీ చ మాద్రీ చ శచీ చైవ సమా ఇహ।
తథా చ వంశజననీ త్వం హి మేఽద్య గరీయసీ ॥ 3-44-62(17573)
గచ్ఛ మూర్ధ్నా ప్రపన్నోస్మి పాదౌ తే వరవర్ణిని।
త్వం హి మే మాతృవత్పూజ్యా రక్ష్యోఽహం పుత్రవత్త్వయా ॥ 3-44-63(17574)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-44-64x(1895)
తతోఽవధూతా పార్థేన ఉర్వశీ క్రోధమూర్చ్ఛితా।
వేపంతీ భ్రుకుటీకక్రా శశాపాథ ధనంజయం ॥ 3-44-64(17575)
ఉర్వశ్యువాచ। 3-44-65x(1896)
తవ పిత్రాఽభ్యనుజ్ఞాతాం స్వయం చ గృహమాగతాం।
యస్మాన్మాం నాభినందేథాః కామబాణవశంగతాం ॥ 3-44-65(17576)
తస్మాత్త్వం నర్తకః పార్థ స్త్రీమధ్యే మానవర్జితః।
అపుంస్త్వేన చ విఖ్యాతః పంఢవద్విచరిష్యసి ॥ 3-44-66(17577)
ఏవం దత్త్వాఽర్జునే శాపం స్ఫురితోష్ఠీ శ్వసంత్యథ।
పునః ప్రత్యాగతా క్షిప్రముర్వశీ స్వం నివేశనం ॥ 3-44-67(17578)
పార్థోపి లబ్ధ్వా శాపం తం తాం నిశాం దుఃఖితోఽవసం।
వివక్షుశ్చిత్రసేనాయ ప్రాతః సర్వమహృష్టవత్ ॥ 3-44-68(17579)
తతః ప్రభాతే విమలే గంధర్వాయ యథాతథం।
నివేదయామాస తదా చిత్రసేనాయ పాండవః ॥ 3-44-69(17580)
తచ్చ సర్వం యథావృత్తం శాపం చైవ యథాతథం।
అవేదయచ్చ శక్రస్య చిత్రసేనోఽపి సర్వశః ॥ 3-44-70(17581)
తదా త్వానాయ్య తనయం వివిక్తే హరివాహనః।
సాంత్వయిత్వా శుభైర్వాక్యైః స్మయమానోఽభ్యభాషత ॥ 3-44-71(17582)
సుపుత్రాద్యపృథా తాత త్వయా పుత్రేణ సత్తమ।
ఋషయోపి హి ధైర్యేణ జితా వై తే మహాభుజ ॥ 3-44-72(17583)
యం చ దత్తవతీ శాపముర్వశీ తవ మానద।
స చాపి తేఽర్థకృత్తాత సాధకశ్చ భవిష్యతి ॥ 3-44-73(17584)
అజ్ఞాతవాసో వస్తవ్యో భవద్భిర్భూతలేఽనఘ।
వర్పే త్రయోదశే వీర తత్ర త్వం గమయిష్యసి ॥ 3-44-74(17585)
తేన నర్తకవేపేణ అపుంస్త్వేన తథైవ చ।
వర్షమేకం విహృత్యైవ తతః పుంస్త్వమవాప్స్యసి ॥ 3-44-75(17586)
ఏవముక్తస్తు శక్రేణ ఫల్గునః పరవీరహా।
ముదం పరమికాం లేభే న చ శాపం వ్యచింతయత్ ॥ 3-44-76(17587)
చిత్రసేనేన సహితో గంధర్వేణ యశస్వినా।
రేమే స స్వర్గభవనే పాండుపుత్రో ధనంజయః ॥ 3-44-77(17588)
య ఇమాం శృణుయాన్నిత్యం ధృతిం పాండుసుతస్య వై।
న తస్య కామః కామేషు పాపకేషు ప్రవర్తతే ॥ 3-44-78(17589)
ఇదమమరవరాత్మజస్య ఘోరం
సుచి చరితం వినిశాంయ ఫల్గునస్య।
వ్యపగతమదదంభరాగదోషా-
స్త్రిదివగతాఽభిరమంతి మానవేంద్రాః ॥ 3-44-79(17590)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి ఇంద్రలోకాభిగమనపర్వణి చతుశ్చత్వారింశోఽధ్యాయః ॥ 44 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-44-7 ప్రతిభానం సమయే స్ఫూర్తిః ॥
3-44-8 చతురాఖ్యానపచ్చమాన్ చతుఃచతుఃసంఖ్యాన్। విభక్తిలోప ఆర్షః ॥
3-44-9 గురుశుశ్రూషాం మేఘాం చ ప్రత్యేకమష్టగుణాం అధీతే ప్రాప్నోతి।
ప్రసవైర్దేవ మాతుః కులేద్వే పితుస్తైశ్చతుర్భిః ॥
3-44-10 స్థూలలక్ష్యో దాతా ॥
3-44-12 కాంతః సుఖదః ॥
3-44-13 స్వర్గఫలం త్వత్సంగం ॥
3-44-23 ఆంగయంతీ స్వర్ధయా యుద్ధార్థం ॥
3-44-26 ఉన్నతః పీవరశ్చ నితంబో యస్యేతి విశేషణం విశేష్యేణ బహులమితి బాహులకాత్సమాసః ॥
3-44-45 అవభృథో యజ్ఞాంతస్నానం తత్ప్రాప్యే ॥ 3-44-59 పురోర్వంశే హి యే పుత్రా ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-44-79 ఇదమమరవరాత్మజస్యఘోరాం ధృతిమచలాం చ ధనంజయస్య శ్రుత్వా।
అపగతభయదంభరాగరోషాస్త్రిదివగతా రమయంతి మానవేంద్రాః। ఇతి క. ధ. పాఠః ॥
 శ్లోకాలు.jpg "మహాభారతం 1,00,000 (ఒక లక్ష) శ్లోకాలు")
